خواص خرمالو خشک | خوراکی طلایی پاییز برای آرامش و انرژی

خرمالو یک میوه پاییزی و خوشمزه است، که خواص زیادی دارد. این روزها خرمالو خشک، به عنوان یک خشکبار خوشمزه، با طعم قندی و دلچسب خود، جایش را در رژیم غذایی سالم، باز کرده است. شاید برایتان جالب باشد که بدانید، خواص خرمالو در طی خشک شدن، کم نشده و بلکه غنی‌تر هم می‌شود. بهبود عملکرد گوارش و تقویت سیستم ایمنی تا زیبایی پوست و مو، تنها بخش کوچکی از خواص خرمالو خشک را تشکیل می‌دهند!

اگر می‌خواهید بدانید، که چرا خرمالو خشک به یک گزینه عالی و جایگزین هوشمندانه برای خوراکی‌ها و تنقلات مضر، تبدیل شده است، این مقاله را از دست ندهید، تا همه‌چیز را درباره خواص خرمالو خشک، از نکات خرید و نگهداری تا ارزش غذایی و مقدار مجاز مصرف را، بهتر بشناسید.

نگاهی کوتاه به تاریخچه و خاستگاه خرمالو

قبل از هرچیز، بیایید نگاهی به تاریخچه خرمالو خشک داشته باشیم. خرمالو با نام علمی Diospyros kaki، یکی از قدیمی‌ترین میوه‌های کشت شده در شرق آسیا به خصوص چین و ژاپن است. با گذر زمان، خرمالو به اروپا و آمریکا راه یافت و امروزه در مناطق معتدل جهان و کشور عزیزمان، از جمله شهرهای مازندران، گیلان، البرز و فارس، کشت می‌شود.

خشک کردن خرمالو، یک شیوه رایج برای نگهداری طولانی مدت از این میوه را به وجود می‌آورد. به طوری‌که، باعث تولید خرمالو خشک به عنوان یک خشکبار سنتی و میان وعده محبوب، در شرق آسیا شده است. این روزها با توسعه فناوری‌های خشک کردن میوه به شیوه صنعتی، خرمالو به صورت گسترده و با کیفیت بالا تولید می‌شود. این خشکبار به عنوان یک میان وعده انرژی‌زا و خوشمزه، جایگاه بالایی در رژیم غذایی روزانه و سبک زندگی سالم، پیدا کرده است.

ارزش غذایی خرمالو خشک

خشک کردن خرمالو، به دلیل از دست دادن آب طبیعی، باعث افزایش غلظت برخی از ترکیبات مانند قند، فیبر و مواد معدنی می‌شود. در این بخش، جدول ارزش غذایی 100 گرم خرمالو خشک، به صورت تقریبی را برایتان تنظیم کردیم. این مقادیر بر اساس نوع خرمالو، روش خشک کردن، میزان رطوبت باقی‌مانده و… می‌تواند متفاوت باشد.

ترکیبات مغذی	مقدار تقریبی در 100 گرم خرمالو خشک	ترکیبات مغذی	مقدار تقریبی در 100 گرم خرمالو خشک
انرژی	274 کیلوکالری	کلسیم	10 میلی‌گرم
پروتئین	1.38 گرم	آهن	0.3 میلی‌گرم
چربی کل	0.6 گرم	منیزیم	10 میلی‌گرم
کربوهیدرات	73.43 گرم	فسفر	30 میلی‌گرم
فیبر	5 تا 10 گرم	منگنز	0.5 میلی‌گرم
پتاسیم	270 میلی‌گرم	ویتامین A	80 میکروگرم

خواص خرمالو خشک برای بدن

خرمالو خشک، فقط یک خوراکی خوشمزه با طعم شیرین نیست! خواص خرمالو خشک، این خشکبار را به یک میان وعده غنی و پرطرفدار برای رژیم غذایی سالم، تبدیل کرده است. در واقع خرمالو خشک، فقط کامتان را شیرین نمی‌کند، بلکه سلامتی و نشاط را به بدنتان هدیه می‌دهد.

1. تقویت سیستم ایمنی

مصرف متعادل خرمالو خشک در فصول سرد سال، شما را از شر بیماری‌های فصلی و ویروسی، در امان نگه می‌دارد. خرمالو خشک سرشار از آنتی اکسیدان‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی مهمی است. پلی‌فنول‌ها، بتاکاروتن و ویتامین A موجود در خرمالو خشک، با مبارزه با رادیکال‌های آزاد و کاهش آسیب اکسیداتیو، از تخریب سلولی جلوگیری کرده و به تقویت سیستم ایمنی بدن، کمک می‌کنند.

خرمالو خشک با مقادیری از پتاسیم و منیزیم، به تعادل الکترولیت‌های بدن کمک کرده و با بهبود پاسخ ایمنی بدن، باعث افزایش مقاومت بدن در برابر بیماری‌های ویروسی، باکتریایی و عفونی می‌شود.

2. بهبود عملکرد قلب و کنترل فشارخون

ترکیبات آنتی اکسیدانی موجود در خرمالو خشک، مانند تانین‌ها و فلاونوئیدها، از اکسید شدن کلسترول بد (LDL) در خون و از تشکیل پلاک‌های چربی در رگ‌ها، جلوگیری کرده و ریسک بیماری تصلب شرایین و سکته قلبی را کاهش می‌دهند. همچنین خرمالو به دلیل غنی بودن از پتاسیم و منیزیم، با خنثی کردن اثر سدیم در خون و جلوگیری از انقباض بیش ازحد رگ‌ها، به تنظیم فشارخون کمک کرده و به صورت غیرمستقیم از سلامت قلب، حمایت می‌کند.

3. افزایش انرژی طبیعی

خرمالو خشک یک میان وعده مقوی و سالم برای کاهش خستگی، افزایش تمرکز ذهنی و تامین انرژی سریع و پایدار است. این خشکبار به عنوان منبعی از قندهای طبیعی مانند فروکتوز و گلوکز، به سرعت جذب بدن شده و ضمن تامین سوخت مغز، عضلات و سلول‌های عصبی، به تامین انرژی برای انجام فعالیت‌های بدنی و ذهنی، کمک می‌کند. همچنین همراهی قند طبیعی خرمالو خشک با فیبر زیاد، باعث آزاد شدن تدریجی بخشی از انرژی شده و انرژی پایدار را تامین خواهد کرد.

4. بهبود عملکرد دستگاه گوارش

فیبر موجود در خرمالو خشک، با افزایش حجم مدفوع و تنظیم حرکات روده، از یبوست جلوگیری کرده و به بهبود عملکرد گوارشی کمک می‌کند. فیبر با تامین غذای باکتری‌های مفید روده مانند پروبیوتیک‌ها، به سلامت میکروبیوم روده کمک کرده و التهابات مزمن گوارشی را کاهش می‌دهد. مصرف متعادل خرمالو خشک، می‌تواند با اثر قابض ملایم، به تعادل ترشحات معده کمک کرده و ریسک سوزش معده و ترش کردن را از بین ببرد.

5. کاهش التهابات و استرس اکسیداتیو

مصرف منظم و متعادل خرمالو خشک، می‌تواند با کاهش التهابات مزمن به عنوان عامل اصلی در بروز بیماری‌های قلبی، دیابت، سرطان و پیری زودرس، به سلامت عمومی بدن کمک کند. آنتی اکسیدان‌ها، ترکیبات فنولیک، بتاکاروتن، فلاونوئیدها، تانین‌ها، ویتامین A و E موجود در خرمالو مانند یک تیم قوی، با مقابله با استرس اکسیداتیو، از آسیب به سلول‌ها، بافت‌ها و DNA جلوگیری کرده و التهابات مزمن را کاهش می‌دهند.

6. تقویت بینایی

بدون شک تقویت بینایی یکی از مهمترین‌ خواص خرمالو خشک است.  خرمالو به عنوان منبع غنی از ویتامین A، کاروتنوئیدها و بتاکاروتن، نقش مهمی در عملکرد سلول‌های مخروطی و میله‌ای شبکیه چشم داشته و به سلامت چشم و تقویت بینایی کمک کرده و از شب‌کوری، خشکی چشم و کاهش قدرت بینایی، جلوگیری می‌کند.

آنتی اکسیدان‌های موجود در خرمالو خشک با محافظت از سلول‌های شبکیه چشم، در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد، ریسک بروز بیماری‌هایی مانند دژنراسیون ماکولا یا تباهی لکه زرد، در اثر افزایش سن را کاهش می‌دهند.

خواص خرمالو خشک برای پوست و مو

ویتامین E به عنوان یک آنتی اکسیدان‌ قوی در خرمالو خشک، با محافظت از سلول‌های پوستی در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد و کاهش آسیب‌های محیطی مانند اشعه ماورا بنفش و آلودگی‌ها، ریسک بروز چین‌وچروک و پیری پوست را کاهش می‌دهد. ویتامین A و بتاکاروتن با بازسازی سلول‌های پوستی، به حفظ رطوبت و نرمی پوست کمک می‌کنند.

ویتامین A و پتاسیم موجود در خرمالو، با تغذیه فولیکول‌های مو، به رشد موهای سالم و محکم کمک کرده و آنتی اکسیدان‌ها با کاهش استرس اکسیداتیو و التهابات در پوست کف سر، ریزش مو و شکنندگی تارهای مو را کاهش می‌دهند.

خواص خرمالو خشک در رژیم لاغری و سبک زندگی سالم

شاید برایتان جالب باشد که بدانید، خرمالو خشک برخلاف طعم شیرین و ظاهر فریبنده خود، می‌تواند در صورت مصرف متعادل در رژیم غذایی سرشار از سبزیجات و پروتئین‌ها به همراه ورزش منظم، باعث تناسب اندام و ارتقای کیفیت زندگی شود. فیبر موجود در خرمالو خشک، با ایجاد احساس سیری طولانی مدت، از پرخوری جلوگیری‌ می‌کند.

خرمالو خشک سرشار از قندهای طبیعی و سالمی است، که می‌تواند به عنوان منبع انرژی سالم، جایگزین تنقلات پرکالری شده و ولع خوردن شیرینی‌های ناسالم و مضر را کاهش دهد.

خواص خرمالو خشک در طب سنتی ایران

خواص خرمالو خشک به تغذیه و پزشکی مدرن، خلاصه نمی‌شود. این خشکبار، با اثر درمانی و خواص تقویتی خود، جایگاه ویژه‌ای در طب سنتی شرق آسیا و ایران دارد. از جمله خواص خرمالو خشک در طب سنتی ایران، می‎‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تقویت معده و دستگاه گوارش، کاهش ترش کردن، بهبود هضم
• تقویت قلب، تنظیم فشارخون، بهبود گردش خون
• رفع خستگی، تقویت بدن، افزایش انرژی و رفع ضعف عمومی
• تقویت بینایی، پیشگیری از ضعف چشم‌ها
• آرام‌بخش، ضداسترس، کاهش اضطراب
• ایجاد تعادل در بدن، تقویت سیستم ایمنی در فصول سرد سال

احتیاط: افراد دارای مزاج گرم، باید در مصرف خرمالو خشک، تعادل را رعایت کنند تا دچار گرمی زیاد نشوند.

نکات مهم هنگام خرید خرمالو خشک و نگهداری صحیح

خرید خرمالو خشک مرغوب و سالم، به همراه رعایت نکات صحیح نگهداری، تاثیر زیادی در بهرمندی از خواص آن دارد. برای خرید صحیح خرمالو خشک، حفظ کیفیت و افزایش طول ماندگاری آن، نکات زیر را از دست ندهید.

• خرمالو خشک مرغوب، رنگ نارنجی متمایل به قهوه‌ای روشن یا نارنجی تیره دارد.
• وجود لکه‌های سیاه و کپک‌زدگی، نشانه فاسد شدن خرمالو خشک است.
• سطح خرمالو خشک، باید بدون رطوبت اضافه و کاملا خشک باشد.
• بافت خرمالو خشک، نرم، ارتجاعی و کمی منعطف است. بافت بیش از حد خشک، نشان می‌دهد که میوه در فرآیند خشک شدن، بیش از حد گرما دیده و مواد مغذی خود را از دست داده است.
• خرمالو خشک مرغوب، طعم شیرین و ملایمی داشته و هر گونه بوی تلخ و کهنگی، نشان دهنده فساد یا نگهداری در شرایط نامناسب است.
• برخی خرمالو خشک‌های موجود در بازار، حاوی شکر و مواد نگهدارنده هستند. برای بهرمندی از خواص این میوه، خرید خرمالو خشک سالم، طبیعی و بدون افزودنی را در بسته‌بندی بهداشتی، از فروشگاه منوچهری انجام داده یا به صورت آنلاین سفارش دهید.
• در صورت دلخواه می‌توانید با کمک طرز تهیه خرمالو خشک، این میوه را به صورت طبیعی و سالم در منزل، خشک کرده و از خواص آن بهرمند شوید.
• پس از خرید خرمالو خشک، آن را در ظروف شیشه‌ای درب‌دار یا کیسه چندلایه زیپ‌دار قرار دهید و درب آن را محکم ببندید.
• ظرف خرمالو خشک را در محیط خشک، خنک و به دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید.
• ترجیحا خرمالو خشک را در یخچال بگذارید.
• برای افزایش ماندگاری خرمالو خشک تا یکسال، آن را در فریزر قرار دهید.
• از تماس دست یا قاشق خیس با خرمالو خشک، جلوگیری کنید. وجود حتی چند قطره کوچک رطوبت، باعث کپک زدگی و فساد خرمالو خشک می‌شود.

مقدار مجاز مصرف خرمالو خشک و بهترین زمان مصرف آن

برای بهرمندی از اوج خواص خرمالو خشک، رعایت مقدار مجاز مصرف و بهترین زمان استفاده از آن، بسیار مهم و حیاتی است. به طور کل، میزان مصرف بر اساس شرایط بدنی افراد، با هم متفاوت بوده و توسط پزشک تغذیه، تعیین می‌شود. با این حال، مصرف روزانه 30 تا 40 گرم خرمالو خشک (معادل 3 تا 4 برش متوسط) برای بزرگسالان سالم، بلامانع است. این مقدار برای کودکان به 10 تا 20 گرم در روز می‌رسد.

بهترین زمان استفاده از خرمالو خشک بر اساس هدف، به موارد زیر، تقسیم می‌شود:

• صبح یا میان وعده بین صبحانه و ناهار: برای افزایش تمرکز و تامین انرژی روزانه
• قبل از پیاده روی و فعالیت بدنی سنگین: تامین انرژی سالم
• بعد از ورزش: بازیابی انرژی و تنظیم قندخون
• میان وعده عصر بین ناهار و شام: رفع گرسنگی و کاهش پرخوری در وعده شام

مضرات و موارد احتیاط در مصرف خرمالو خشک

خواص خرمالو خشک، مجوزی برای استفاده زیاد از حد، ایجاد نمی‌کند! زیاده روی در مصرف خرمالو خشک و عدم توجه به شرایط خاص، می‎‌تواند مشکلاتی را برای سلامتی به وجود آورد. آگاهی و شناخت مضرات و عوارض احتمالی خرمالو خشک، می‌تواند در انتخاب آگاهانه این خشکبار، بسیار موثر و حیاتی باشد.

• افزایش قندخون: قند موجود در خرمالو خشک، طبیعی و سالم است، ولی در صورت زیاده‌روی در مصرف، باعث افزایش سطح قندخون می‌شود. بنابراین در صورت مبتلا بودن به دیابت، در میزان مصرف این خشکبار، احتیاط  کرده و قبل از مصرف، با پزشک خود، مشورت کنید.
• اضافه وزن: خرمالو خشک یک خشکبار با کالری نسبتا بالا است، بنابراین در صورت مصرف زیاد، باعث دریافت کالری اضافه و افزایش وزن می‌شود. اگر رژیم لاغری دارید یا مستعد چاقی هستید، باید در مصرف خرمالو خشک، تعادل را رعایت کرده و به میزان کالری دریافتی توجه کنید.
• مشکلات گوارشی: افراد دارای مشکلات گوارشی مزمن یا دارای معده حساس، در صورت زیاده روی در مصرف خرمالو خشک، علائمی مانند سوهاضمه، نفخ یا یبوست را تجربه می‌کنند. در صورت داشتن مشکلات گوارشی، مقدار خرمالو خشک را محدود و تدریجی کرده و حسابی آن را بجوید. در کنار آن، آب کافی بنوشید.
• آلرژی: برخی از افراد، به خرمالو خشک حساسیت داشته و علائمی مانند خارش، ناراحتی گوارشی، تورم لب و گلو را تجربه می‌کنند. در صورت بروز هرگونه علائم آلرژی، مصرف خرمالو خشک را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید.
• تداخل دارویی: خرمالو خشک در صورت مصرف با برخی داروها، باعث تداخلات دارویی می‌شود. در صورت مصرف داروهای خاص، قبل از مصرف خرمالو خشک، با پزشک خود مشورت کنید.

مقایسه خرمالو خشک و خرمالوی تازه

نکته جالب این است، که خواص خرمالو در طی فرآیند خشک کردن، از بین نرفته و بلکه به علت از دست دادن آب، کمی تغییر کرده و گاهی بیشتر می‌شود. در ادامه جدولی از مقایسه خرمالو خشک و خرمالو تازه، برایتان تنظیم کردیم تا با یک نگاه، قضاوت راحت‌تری بین این میوه تازه و مدل خشک شده آن، داشته باشید.

ویژگی‌ها	خرمالو تازه	خرمالو خشک
میزان آب	بسیار بالا در حدود 80 درصد	بسیار کم، حتی کمتر از 20 درصد
میزان قند و کالری	قند کمتر، کالری پایین‌تر	قند طبیعی غلیظ‌تر، کالری بالاتر
ویتامین C	به مقدار زیاد	بسیار کاهش یافته
ویتامین A و کاروتنوئیدها	بالا	بیشتر می‌شود
فیبر غذایی	متوسط	بسیار زیاد
مواد معدنی (آهن، پتاسیم و منیزیم)	متوسط	غلیظ‌تر
آنتی اکسیدان‌ها	زیاد	در صورت خشک کردن طبیعی، حفظ شده یا افزایش می‌یابد.
مناسب برای لاغری	مناسب‌تر	به دلیل کالری بالا، مصرف باید به صورت محدود و متعادل باشد.
ماندگاری	چند روز در یخچال	طولانی، در صورت نگهداری صحیح به 12 ماه می‌رسد.
طبع در طب سنتی	گرم و تر	گرم و خشک
بهترین فصل مصرف	پاییز و زمستان	تمام فصول

به طور کل، خرمالو تازه به دلیل داشتن ویتامین C بالا و کالری پایین‌تر، باعث تقویت سیستم ایمنی می‌شود، ولی خرمالو خشک به دلیل داشتن مقادیر زیاد کالری، فیبر و اثرات ضدالتهابی، باعث تامین انرژی در میان وعده ورزشکاران شده، ولی افراد دیابتی یا دارای اضافه وزن، باید در مصرف آن، تعادل و احتیاط را رعایت کنند.

در نهایت، خرمالو خشک، میان‌وعده‌ای شیرین برای سلامت و آرامش!

خواص خرمالو خشک نشان می‌دهد که این خشکبار، یک خوراکی شیرین ساده نیست و می‌تواند اثرات فراوانی برای سلامتی و تامین انرژی روزانه داشته باشد. خرمالو خشک سرشار از آنتی اکسیدان‌ها، فیبر، ویتامین‌ها و مواد معدنی مفیدی است که می‌تواند این خشکبار را به یک میان وعده سالم و طبیعی برای همه افراد به خصوص ورزشکارن و افراد با مشغله فکری و جسمی زیاد، تبدیل کند.

سوالا متداول: